Verwerkte groenten, een prima alternatief voor vers
De boodschap dat de groenteconsumptie moet stijgen wordt al jaren verspreid. Terecht, want de huidige consumptie situeert zich ver onder de aanbeveling. Iedereen erkent nochtans dat voldoende groenten eten bijdraagt tot een goede gezondheid. Maar waarom slaagt het merendeel van de bevolking er niet in genoeg groenten te eten? En hoe kunnen we hen motiveren om toch meer groenten te eten?
Cijfers groenteconsumptie
Volgens de aanbevelingen moeten we minstens 300 g groenten per dag eten. Uit de resultaten van de Belgische voedselconsumptiepeiling, uitgevoerd in 2004, blijkt dat quasi niemand deze norm haalt. Gemiddeld eet de Belg slechts 138 g groenten per dag. Indien we minder streng zijn en stellen dat we op minstens vijf dagen per week groenten moeten eten, dan voldoet 14 % van de Belgische bevolking nog steeds niet aan deze aanbeveling. Vrouwen doen het iets beter dan mannen. Verontrustend is dat volwassenen in de leeftijdsgroep van 24 tot 35 jaar het minst groenten eten. Bij de jongere populatie is het nog erger gesteld. Bijna 30 % van de jongens en 18 % van de meisjes van 11 tot 18 jaar eten op geen van de vijf dagen groenten.
Klik hier voor het volledige verslag van de Belgische voedselconsumptiepeiling
Waarom blijft de groenteconsumptie ondermaats?
Om de groenteconsumptie op grote schaal te kunnen verhogen is er dringend nood aan meer inzichten in de factoren die het verbruik van groenten begunstigen of belemmeren. Een Europees onderzoek, uitgevoerd in 1996 in 15 Europese lidstaten, ging de barrières na die gezond eten in de weg staan. In deze studie haalde de Belgische bevolking de volgende barrières aan: geloven dat ze al gezond eten en dus geen nood hebben aan verandering (74 %), onregelmatige werkuren (35 %), drukke levensstijl (34 %), gezond eten is minder smaakvol (25 %), niet willen opgeven van bepaalde voedingsmiddelen (23 %), geen wilskracht (22 %), invloed van anderen of familie (20 %), prijs (16 %), onvoldoende beschikbaarheid (7 %) en onvoldoende kennis (7 %)1. Het is duidelijk dat de mens een te groot vertrouwen heeft in zijn eigen ‘gezond’ voedingsgedrag. Een belangrijke stap in de voedingsvoorlichting is de mensen hiervan bewust te maken.
Wenst u meer informatie over de determinanten van de groenteconsumptie? Klik hier
(1) Kearney, J. M. & McAlhone, S. Perceived barriers in trying to eat healthier: results of a pan-EU consumer attitudinal survey. British Journal of Nutrition (1999)
Hoe kunnen we Jan Publiek bewust maken van zijn eigen voedingsgedrag?
Het Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie (VIGeZ) heeft daarvoor verscheidene voedingstests ontwikkeld. Een daarvan is de groentetest. Alle voedingstests zijn online in te vullen of down te loaden via www.gezondheidstest.be.
Hoe kunnen we mensen overtuigen om meer groenten te eten?
Het klassieke en tevens belangrijkste argument is de nutriëntdense samenstelling van groenten. Ze brengen weinig energie maar veel essentiële voedingsstoffen aan. Groenten zijn een belangrijke leverancier van voedingsvezels, vitaminen (vooral vitamine C, foliumzuur en provitamine A-carotenoïden) en mineralen waaronder kalium en calcium. Groenten zijn na zuivelproducten de tweede voedingsbron van calcium (buiten bepaalde soorten mineraalwater). Daarnaast bevatten groenten ook een breed scala aan bioactieve stoffen die niet alleen zorgen voor extra gezondheidstroeven maar die ook kleur geven aan onze voeding. Zonder deze stoffen zou een tomaat niet rood zijn, een broccoli niet groen en een wortel niet oranje.
Welke -argumenten kunt u aanhalen om uw patiënt aan te moedigen meer groenten te eten ?
• Groenten leveren een flinke portie van onze dagelijkse voedingsstoffenbehoefte.
• Groenten zijn rijk aan voedingsvezels. Hierdoor verhogen ze het verzadigingsgevoel waardoor je minder snel honger krijgt.
• Groenten zijn ook op lange termijn een prima investering voor de gezondheid.
• Er zijn zoveel lekkere groentesoorten. Het zou zonde zijn ze niet allemaal eens te proeven. Door het ruime assortiment is het bijna onmogelijk dat er geen enkele groente in de smaak valt.
• Groenten zijn niet alleen gezond, ze zorgen ook voor extra kleur op het bord. Door te kiezen voor een breed kleurenspectrum krijg je niet alleen een perfecte cocktail aan bioactieve stoffen, maar geniet je ook van een gezonde portie vitaminen, mineralen en voedingsvezels.
• De groenteconsumptie van de ouders heeft een belangrijke invloed op de groenteconsumptie van de kinderen. Wie graag wil dat zijn kinderen volop van de gezondheidsvoordelen van groenten kunnen genieten, moet zelf het goede voorbeeld geven.
• Mensen die veel groenten en fruit eten, nemen over het algemeen ook een gezondere levensstijl aan; ze nemen minder calorieën op, zijn slanker, bewegen meer, roken minder en drinken minder alcohol.
• Meer groenten eten, hoeft niet meer te kosten. Seizoensgroenten zijn vaak goedkoper en beter van smaak.
• Geen tijd om verse groenten aan te kopen of om ze te bereiden ? Koop dan een voorraad verwerkte groenten. Ze zijn een prima alternatief voor verse groenten en zijn bovendien snel klaar.
Wenst u meer informatie over de gezondheidsvoordelen van groenten? Klik hier
Welke voordelen bieden verwerkte groenten?
Industrieel verwerkte groenten hebben dezelfde nutriëntdense samenstelling als deze van verse groenten. Daarnaast hebben ze nog een aantal gebruiksvoordelen die in onze huidige maatschappij, gekenmerkt door tijdsgebrek, kunnen bijdragen tot een verhoging van de groenteconsumptie.
• Verwerkte groenten staan in een handomdraai op tafel want ze zijn reeds schoongemaakt en deels bereid. Alleen opwarmen is meestal voldoende.
• Welk seizoen het ook is, verwerkte groenten zijn het hele jaar door verkrijgbaar. Of het nu gaat om sperziebonen, erwten, worteltjes, rode kool, spinazie of groentemixen.
• Geen tijd om naar de winkel te gaan? Voorzie dan een voorraad verwerkte groenten. Wanneer de bewaarvoorschriften op de verpakking worden gevolgd zijn ze lang houdbaar zonder aan kwaliteit of voedingswaarde in te boeten.
• Verwerkte groenten zijn makkelijk te doseren. 300 g verwerkte groenten = 300 g geconsumeerde groenten
• Kook je voor 1 of 2 personen, dan kan je dankzij diepvriesgroenten in kleine porties of kleine groenteconserven regelmatig variëren zonder verlies.
• Wie kiest voor verwerkte groenten kan makkelijk verschillende groenten zonder al te veel tijdverlies combineren in eenpansgerecht. Voorverpakte groentemengelingen kunnen dan ook handig zijn.
Wat is het verschil in voedingswaarde tussen verwerkte groenten en thuis bereide groenten?
Die is bijna hetzelfde. Verse groenten worden niet onmiddellijk na het oogsten bereid en vaak langere tijd opgeslagen, waardoor de voedingswaarde vermindert. Eenmaal op het bord is het gehalte aan vitaminen, mineralen, voedingsvezels en antioxidanten van verwerkte groenten over het algemeen gelijk aan dat van verse groenten die thuis worden bereid. Verder schilt de fabrikant de groenten zo dun mogelijk om de vitamines, mineralen en voedingsvezels optimaal te behouden. Verwerkte groenten zijn in principe gewoon groenten, waarvan de voedingseigenschappen maar heel weinig veranderen door het conserveringsproces.
Wenst u meer informatie over de voedingswaarde van industrieel verwerkte groenten? Klik hier
Welke verwerkingsprocessen ondergaan industrieel verwerkte groenten?
Tussen het oogsten en het diepvriezen of inblikken van groenten zit maximaal vijf uur. De groenten worden eerst gesorteerd op maat, schoongemaakt en eventueel geschild. .
Blancheren
Blancheren is een essentiële stap in het verwerkingsproces en gebeurt door middel van stoom of door doorstroming in kokend water. Daarbij worden de groenten slechts enkele minuten aan een hoge temperatuur blootgesteld. Hierdoor blijven de voedingsstoffen maximaal behouden. Daarnaast zorgt het blancheringsproces ervoor dat de enzymen die verantwoordelijk zijn voor de ontwikkeling van geur- en smaakafwijkingen worden geïnactiveerd.
Diepvriezen (diepvriesgroenten)
Na het blancheren worden de groenten gekoeld in koud water en vervolgens door een tunnel met een temperatuur van -40°C geleid. Daar blijven ze korte tijd in, tot de temperatuur in de kern van de groente is gedaald tot -18°C. Dit is ook de temperatuur waaronder ze worden opgeslagen tot het moment van de aankoop door de consument. Deze bewaartemperatuur wordt streng gecontroleerd zowel bij de producent, tijdens het transport en in het warenhuis.
Een industrieel diepvriesproces is niet te vergelijken met het thuis invriezen van groenten. Dit komt omdat de temperatuurdaling thuis langer duurt. Het duurt gemiddeld zo een 24 uur voor een voedingsmiddel helemaal bevroren is. Dat kan negatieve gevolgen hebben voor de voedingswaarde en de structuur van groenten. Door het langzame invriesproces worden grote ijskristallen gevormd in plaats van kleine ijskristallen. Deze klein kristallen kunnen de groentecellen beschadigen.
Inblikken (groenten in blik of glas)
In tegenstelling tot wat vaak wordt beweerd, bevatten blikgroenten geen conserveringsmiddelen, chemische additieven of kleurstoffen. De enige toegevoegde ingrediënten zijn zout, water en soms kruiden (of een kleine hoeveelheid suiker in geval van doperwten). Na het blancheren gaan de groenten in blikken die luchtdicht worden afgesloten. De blikken worden vervolgens in een sterilisator geplaatst en gedurende een bepaalde tijd tot een bepaalde temperatuur verwarmd. De tijd en temperatuur zijn afhankelijk van de eigenschappen van elke groente zodat de voedingswaarde maximaal behouden blijft. Daarna worden de blikken gekoeld en van een etiket voorzien. Het etiket vermeldt onder andere het lotnummer en de houdbaarheidsdatum. Door het lotnummer is precies te achterhalen waar de groenten vandaan komen.
Wenst u meer informatie over het verwerkginsproces van industrieel verwerkte groenten? Klik hier
Het bewaren van industrieel verwerkte groenten
Het correct bewaren van diepvries-, blik- en glasgroenten is een kwestie van temperatuur. Blik- en glasgroenten moeten worden bewaard bij een temperatuur van maximaal 25°C en diepvriesgroenten bij -18°C. Om diepvriesgroenten na aankoop optimaal te bewaren is het echter erg belangrijk de koude keten te respecteren. Het is dus aan te raden om diepvriesproducten als laatste aan te kopen tijdens het boodschappen doen en ze in een koeltas te vervoeren. Ontdooi diepvriesgroenten best niet vooraf, maar bereid ze dadelijk om zo het minst aan vitamines te verliezen.
Groenten in blik en glas kunnen 3 jaar worden bewaard. Diepvriesgroenten zijn 18 tot 36 maanden houdbaar.
Besluit
Voldoende groenten eten is belangrijk voor de gezondheid. Verwerkte groenten zijn een gemakkelijke bondgenoot om de groente-inname te verhogen. Vooral omdat ze een oplossing bieden voor wie te weinig tijd heeft om verse groenten aan te kopen of om ze te bereiden. Wissel verse groenten dus gerust af met verwerkte groenten. Zo is het gemakkelijker om elke dag 300 g groenten te eten.
